İnsanların sağlam və təhlükəsiz qida məhsulları ilə təmin olunması müasir dövrdə ən vacib məsələlərdən biridir. Əhalinin sayının artması, qida sənayesinin sürətli inkişafı və beynəlxalq keyfiyyət standartlarının tətbiqi nəticəsində bu sahədə peşəkar mütəxəssislərə ehtiyac da ildən-ilə artır. Məhz buna görə qida mühəndisliyi son illərdə Azərbaycanda perspektivli mühəndislik ixtisaslarından biri hesab olunur.
Bir çox abituriyent bu ixtisasın yalnız qida istehsalı ilə bağlı olduğunu düşünsə də, əslində qida mühəndisləri məhsulun hazırlanmasından başlayaraq istehsal texnologiyası, keyfiyyətə nəzarət, laborator analizlər, qablaşdırma, saxlanma və qida təhlükəsizliyi kimi proseslərin hamısında mühüm rol oynayırlar.
Əgər siz biologiya, kimya, texnologiya və istehsal sahələrinə maraq göstərirsinizsə, Qida mühəndisliyi gələcək karyeranız üçün uğurlu seçim ola bilər.
Qida mühəndisliyi kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı, qida istehsalı, qida təhlükəsizliyi, keyfiyyətə nəzarət və yeni məhsulların hazırlanması ilə məşğul olan mühəndislik sahəsidir.
Bu ixtisas qida məhsullarının istehsal proseslərini elmi və texnoloji əsaslarla öyrədir. Məqsəd istehlakçılara təhlükəsiz, keyfiyyətli, qida dəyəri yüksək və beynəlxalq standartlara uyğun məhsullar təqdim edə biləcək mütəxəssislər hazırlamaqdır. Azərbaycanda bakalavr səviyyəsində 050635 – Qida mühəndisliyi ixtisası üzrə dövlət təhsil standartı mövcuddur.
Qida mühəndisinin işi yalnız istehsal xəttinə nəzarət etməkdən ibarət deyil. O, istehsalın bütün mərhələlərində iştirak edir.
Qida mühəndisinin əsas vəzifələri bunlardır:
qida məhsullarının istehsal texnologiyasını hazırlamaq və təkmilləşdirmək; istehsal prosesinə nəzarət etmək; məhsulların keyfiyyətini laboratoriyada yoxlamaq; qida təhlükəsizliyi standartlarının tətbiqini təmin etmək; yeni məhsullar hazırlamaq; istehsal avadanlıqlarının düzgün işləməsinə nəzarət etmək; istehsal xərclərini optimallaşdırmaq; məhsulların saxlanma və qablaşdırma texnologiyalarını hazırlamaq; beynəlxalq keyfiyyət standartlarının tətbiqində iştirak etmək.
Universitetdən asılı olaraq tədris planı müəyyən qədər dəyişə bilər. Lakin dövlət təhsil standartına əsasən tələbələr həm fundamental elmləri, həm də peşə fənlərini öyrənirlər.
Ən çox tədris olunan fənlər bunlardır:
Ali riyaziyyat Fizika Ümumi kimya Üzvi kimya Analitik kimya Biokimya Mikrobiologiya Qida kimyası Qida məhsullarının texnologiyası Qida təhlükəsizliyi HACCP sistemi Qida məhsullarının saxlanması Standartlaşdırma və sertifikatlaşdırma Metrologiya İstehsalat prosesləri Laborator analiz üsulları Ekologiya Mühəndis qrafikası İstehsalat təcrübəsi
Bu proqram tələbələrə həm nəzəri bilik, həm də laboratoriya və istehsalat bacarıqları qazandırır.
Azərbaycanda bu ixtisas bir neçə ali təhsil müəssisəsində tədris edilir. Onlardan bəziləri:
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti (ADAU) Bakı Mühəndislik Universiteti (BMU) Azərbaycan Texnologiya Universiteti Digər ali təhsil müəssisələri (qəbul planından asılı olaraq)
Son illərdə Bakı Mühəndislik Universitetində də Qida mühəndisliyi proqramının açılması və Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi bu sahənin inkişafına verilən önəmi göstərir.
Azərbaycanda Qida mühəndisliyi bakalavr proqramı adətən 4 il davam edir.
Təhsil müddətində tələbələr auditoriya dərsləri ilə yanaşı laboratoriya məşğələləri və istehsalat təcrübələrində də iştirak edirlər.
Bu ixtisas praktik yönümlü sahələrdən biridir.
Universitet təhsili zamanı tələbələr adətən:
qida laboratoriyalarında, süd və süd məhsulları müəssisələrində, çörək və un məmulatları istehsalında, konserv zavodlarında, ət emalı müəssisələrində, içki istehsalı müəssisələrində, qida təhlükəsizliyi laboratoriyalarında, müxtəlif istehsal müəssisələrində
təcrübə keçirlər.
Praktiki biliklər gələcək iş həyatında böyük üstünlük yaradır.
Qida mühəndisləri həm dövlət, həm də özəl sektorda geniş iş imkanlarına malikdirlər.
Onlar aşağıdakı müəssisələrdə işləyə bilərlər:
qida istehsalı zavodları; süd məhsulları müəssisələri; çörək və un məhsulları istehsalçıları; şirniyyat fabrikləri; konserv müəssisələri; ət və quş əti emalı müəssisələri; içki istehsalı müəssisələri; Laboratoriyalar; sertifikatlaşdırma və keyfiyyətə nəzarət şirkətləri; logistika və qablaşdırma müəssisələri; dövlət qurumları; elmi-tədqiqat institutları.
Bu ixtisas üzrə məzunlar aşağıdakı qurumlarda da fəaliyyət göstərə bilərlər:
Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu (AQTİ) Standartlaşdırma və uyğunluğun qiymətləndirilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən qurumlar Laboratoriyalar Dövlət nəzarəti həyata keçirən digər müəssisələr
Bu sahədə uğurlu olmaq üçün tələbələrdə aşağıdakı bacarıqların olması üstünlük hesab olunur:
Analitik düşüncə Kimya və biologiyaya maraq Laboratoriya ilə işləmək bacarığı Dəqiqlik Məsuliyyətlilik Problem həll etmə bacarığı Texnologiyaya maraq Komanda ilə işləmək bacarığı
Bəli.
Qida mühəndisliyi beynəlxalq səviyyədə geniş yayılmış mühəndislik sahələrindən biridir.
Məzunlar aşağıdakı istiqamətlər üzrə magistratura təhsili ala bilərlər:
Food Engineering Food Technology Food Science Food Safety Biotechnology Nutrition Quality Management Agricultural Engineering
Almaniya, İtaliya, Niderland, Polşa, Macarıstan və Türkiyə bu sahədə məşhur təhsil istiqamətlərindəndir.
Bu ixtisasın əsas üstünlükləri bunlardır:
Ərzaq sənayesində yüksək tələbat Dövlət və özəl sektorda iş imkanları Laboratoriya və istehsalat sahəsində çalışma imkanı Xaricdə magistratura perspektivi Beynəlxalq sertifikatlarla karyera inkişafı İstehsal və keyfiyyətə nəzarət sahəsində geniş fəaliyyət imkanları
Qida mühəndisliyi aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik şəxslər üçün uyğun seçim hesab olunur:
Kimya və biologiyanı sevənlər; İstehsal proseslərinə maraq göstərənlər; Laboratoriyada işləməyi istəyənlər; Qida təhlükəsizliyi və insan sağlamlığı sahəsinə marağı olanlar; Mühəndislik sahəsində karyera qurmaq istəyənlər.
Qida mühəndisliyi müasir qida sənayesinin inkişafında mühüm rol oynayan strateji ixtisaslardan biridir. Bu sahə yalnız qida istehsalı ilə məhdudlaşmır, həm də məhsulların keyfiyyətinin təmin edilməsi, qida təhlükəsizliyi standartlarının tətbiqi, yeni texnologiyaların hazırlanması və istehlakçıların sağlamlığının qorunması kimi vacib istiqamətləri əhatə edir.
Azərbaycanda qida sənayesinin genişlənməsi, emal müəssisələrinin sayının artması və beynəlxalq keyfiyyət standartlarının tətbiqi nəticəsində peşəkar qida mühəndislərinə ehtiyac artır. Əgər siz elmi bilikləri istehsalatla birləşdirən, həm laboratoriyada, həm də sənaye müəssisələrində işləmək imkanı yaradan bir ixtisas axtarırsınızsa, Qida mühəndisliyi gələcək karyeranız üçün uğurlu seçim ola bilər.
